28 marca co roku wypada \u015awiatowy Dzie\u0144 bez k\u0142amstwa! (sic!). Gdy zda\u0142em sobie z tego spraw\u0119 i odnios\u0142em do sytuacji \u015bwiata XXI wieku w tym obszarze, stwierdzi\u0142em, \u017ce jedyny stosunek jaki mog\u0119 w tej chwili \u017cywi\u0107 do tego \u201e\u015bwi\u0119ta\u201d jest wybitnie ambiwalentny.
Z jednej strony nale\u017cy chwali\u0107 ka\u017cd\u0105 inicjatyw\u0119, kt\u00f3ra u\u015bwiadamia, \u017ce warto d\u0105\u017cy\u0107 do prawdy, czyli nie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 k\u0142amstwem (no mo\u017ce poza tym konwencjonalnym, czyli niejako codziennym tym mniejszej wagi \u2013 tj. \u201edobrze Ci\u0119 widzie\u0107, tak smakowa\u0142o mi lub ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce wygra\u0142e\u015b na loterii\u201d!?), zw\u0142aszcza gdy w konsekwencji danego fa\u0142szu mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 policzalne straty: finansowe, zdrowotne, polityczne lub oczywi\u015bcie emocjonalne, cho\u0107 te ostatnie zdaj\u0105 si\u0119 traci\u0107 na warto\u015bci z ka\u017cd\u0105 up\u0142ywaj\u0105c\u0105 chwil\u0105. Z drugiej za\u015b, \u015bwiadomo\u015b\u0107 skali zjawisk manipulacyjnych i p\u00f3\u0142prawd, b\u0119d\u0105cych de facto k\u0142amstwami serwowanymi nam z premedytacj\u0105 w ka\u017cdym medium, wywo\u0142uje l\u0119k przed \u015bwiatem, w kt\u00f3rym przychodzi nam \u017cy\u0107.
<\/p>\n\n\n\n
Niemniej warto o nim wspomnie\u0107 i niejako wyt\u0142umaczy\u0107, i\u017c k\u0142amstwo jest niechcianym dzieckiem przyzwyczajenia, kt\u00f3re jest przecie\u017c drug\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka. Ludzie k\u0142amali, k\u0142ami\u0105 i b\u0119d\u0105 k\u0142ama\u0107. Zmieniaj\u0105 si\u0119 tylko narz\u0119dzia i techniki.<\/em><\/p>\n\n\n\n W czasach zamierzch\u0142ych, zanim jeszcze ruchome czcionki Guteneberga zrewolucjonizowa\u0142y dost\u0119p do ksi\u0105\u017cek i umo\u017cliwi\u0142y pojawienie si\u0119 prasy, wiadomo\u015bci przekazywano z ust do ust lub mozolnie spisywano je odr\u0119cznie. Jak mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107 (a historia potwierdzi), tak\u017ce w r\u0119kopisach umieszczano k\u0142amstwa, kt\u00f3re mia\u0142y pom\u00f3c w realizacji konkretnych plan\u00f3w os\u00f3b pisz\u0105cych lub finansuj\u0105cych proces pisania \u2013 na przyk\u0142ad podkopywano wiarygodno\u015b\u0107 jednego mo\u017cnow\u0142adcy podaj\u0105c jego domniemane wyst\u0119pki przeciw ludowi lub religii, by kilka wierszy dalej w tym samym dziele promowa\u0107 innego poprzez subtelny opis czyn\u00f3w chwalebnych, zar\u00f3wno w zakresie cn\u00f3t m\u0105dro\u015bci jak i m\u0119stwa. Z uwagi na form\u0119, ich zasi\u0119g i czas oddzia\u0142ywania by\u0142y ograniczone. Sam proces dystrybucji takiej wiadomo\u015bci trwa\u0142 tygodnie lub miesi\u0105ce, a w przypadku ksi\u0105g, nawet lata. Zatem oddzia\u0142ywanie k\u0142amstwa by\u0142o mniejsze i mniej dynamiczne, ale jednak w zamy\u015ble inicjator\u00f3w \u2013 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n Wspomniany druk przemys\u0142owy niew\u0105tpliwie otworzy\u0142 ludziom wrota do wiedzy i wp\u0142yn\u0105\u0142 na poziom ich \u015bwiadomo\u015bci, ale tym samym niejako w pakiecie da\u0142 narz\u0119dzie do seryjnego produkowania i rozpowszechniania k\u0142amstw. K\u0142amstwo mog\u0142o dociera\u0107 do wi\u0119kszej liczby ludzi i oddzia\u0142ywa\u0107 masowo. Kolejne kroki rozwoju medi\u00f3w, czyli radio i telewizja, maj\u0105 oczywi\u015bcie sw\u00f3j wk\u0142ad w promocj\u0119 informacji nie zawsze zgodnych z rzeczywisto\u015bci\u0105. Wspomn\u0119 tylko m\u00f3j ulubiony przyk\u0142ad audycji kt\u00f3ra wstrz\u0105sn\u0119\u0142a USA 30 pa\u017adziernika 1938 roku. Wtedy to stacja radiowa CBS nada\u0142a s\u0142uchowisko radiowe zrealizowane wed\u0142ug ksi\u0105\u017cki Herberta George\u2019a Wellesa pt. „Wojna \u015bwiat\u00f3w”. Sugestywny przekaz zasia\u0142 panik\u0119 w\u015br\u00f3d milion\u00f3w s\u0142uchaczy – ludzie w pop\u0142ochu wybiegali ze swoich dom\u00f3w. Czy ludzie sami si\u0119 oszukali? Dlaczego strach i przera\u017cenie wywo\u0142ane fikcyjnym atakiem obcej cywilizacji by\u0142y tak realne – dzi\u0119ki wykorzystanej formie i \u015brodkom wyrazu? A mo\u017ce zadzia\u0142a\u0142a moc ludzkiej wiary? Zapewne obie odpowiedzi s\u0105 prawid\u0142owe. Dzi\u015b mamy do czynienia z kolejnym etapem ewolucji k\u0142amstwa i jego roli w naszym \u017cyciu, poprzez natychmiastowe medium, kt\u00f3re ka\u017cdy ma przy sobie, czyli Internet i oparte na nim platformy spo\u0142eczno\u015bciowe. Znowu do g\u0142osu dochodzi bezkrytyczna wiara w przekaz i pod\u0105\u017canie za sensacj\u0105, a w tle czai si\u0119 konkretny interes \u2013 finansowy lub polityczny, popkulturowy a niekiedy ideologiczny. <\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze co musimy powtarza\u0107 do znudzenia, sobie i najbli\u017cszym, to zasad\u0119 ograniczonego zaufania do tego co widzimy lub s\u0142yszymy w mediach. Zadanie sobie w my\u015blach kilku pyta\u0144 kontrolnych typu: \u201ekto j\u0105 rozpowszechnia?\u201d, \u201ejaka jest waga tej informacji?\u201d, \u201eczy mo\u017ce mie\u0107 na mnie wp\u0142yw i moje zdrowie, finanse, wybory polityczne lub \u017cyciowe?\u201d, \u201eco mo\u017ce da\u0107 bohaterowi lub przekazuj\u0105cemu?\u201d<\/em> itp., b\u0119dzie nie tylko \u0107wiczeniem szarych kom\u00f3rek, ale z czasem stanie si\u0119 wentylem bezpiecze\u0144stwa przed fake-newsami, p\u00f3\u0142prawdami, post-prawd\u0105 i wszelkimi innymi manipulacjami. Nawet je\u015bli b\u0119dzie to wi\u0105za\u0107 si\u0119 z powtarzaniem pesymistycznych s\u0142\u00f3w Nietzchego: \u201eNie jestem z\u0142y, \u017ce mnie ok\u0142ama\u0142e\u015b. Jestem smutny, \u017ce od teraz nie mog\u0119 Ci uwierzy\u0107\u201d. Lepiej czasami nie uwierzy\u0107 Internetowi i by\u0107 chwilowo tylko smutnym, ni\u017c ostatecznie oszukanym, chorym lub okradzionym oraz dodatkowo smutnym lub wr\u0119cz zrozpaczonym.<\/strong> Be Smart Enough! K\u0142amstwo na drodze do prawdy 28 marca co roku wypada \u015awiatowy Dzie\u0144 bez k\u0142amstwa! (sic!). Gdy zda\u0142em sobie z tego spraw\u0119 i odnios\u0142em do sytuacji \u015bwiata XXI wieku w tym obszarze, stwierdzi\u0142em, \u017ce jedyny stosunek jaki mog\u0119 w tej chwili \u017cywi\u0107 do tego \u201e\u015bwi\u0119ta\u201d jest wybitnie ambiwalentny.Z jednej strony nale\u017cy chwali\u0107 ka\u017cd\u0105 inicjatyw\u0119, kt\u00f3ra u\u015bwiadamia,…<\/p>\nRys historyczny<\/h2>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\nWsp\u00f3\u0142czesna dynamika szerzenia k\u0142amstw<\/h2>\n\n\n\n
Zasada ograniczonego zaufania <\/h2>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Krzysztof Buczkowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"