Ogl\u0105daj\u0105c reklamy w telewizji mam nieodparte wra\u017cenie, \u017ce to one, cierpliwie i z mozo\u0142em, torowa\u0142y drog\u0119, mniejszym i wi\u0119kszym, k\u0142amstwom obecnym ju\u017c dzisiaj w mediach. Zw\u0142aszcza tych elektronicznych. Tak, mam na my\u015bli k\u0142amstwa okre\u015blane mianem fake-news jak i \u0142agodniejsz\u0105 prawd\u0119 \u017cyczeniow\u0105 (post-prawd\u0119), czyli dzisiejsze k\u0142amstwo, kt\u00f3re mo\u017ce jutro sta\u0107 si\u0119 prawd\u0105 – zaiste oryginalna wym\u00f3wka. Wracaj\u0105c do reklam, przecie\u017c dzi\u015b ju\u017c nawet dziecko wie, \u017ce reklama k\u0142amie, a w najlepszym przypadku nie m\u00f3wi ca\u0142ej prawdy. Skoro wiemy, \u017ce reklama mija si\u0119 z prawd\u0105, czemu tak dobrze si\u0119 trzyma i ci\u0105gle poch\u0142ania miliardowe bud\u017cety? Mo\u017ce po prostu lubimy by\u0107 oszukiwani, pragniemy tak troszeczk\u0119 i na chwil\u0119 poczu\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki temu lepiej lub mo\u017ce nawet lepszymi lud\u017ami, gdy np. kupimy auto z gwiazd\u0105 na masce lub posmarujemy twarz czarodziejskim enzymem wyci\u015bni\u0119tym z karczocha. Kwestie czy jest to etyczne lub spo\u0142ecznie po\u017c\u0105dane, schodz\u0105 na dalszy plan lub ca\u0142kiem znikaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesnym wyznacznikiem wielu trend\u00f3w s\u0105 otaczaj\u0105ce nas z ka\u017cdej strony reklamy. Specjali\u015bci z dziedziny marketingu dwoj\u0105 si\u0119 i troj\u0105 by nak\u0142oni\u0107 odbiorc\u00f3w\/widz\u00f3w do zakupy okre\u015blonego przedmiotu lub skorzystania z us\u0142ug konkretnej firmy. Jak si\u0119 okazuje sprzedawcy bardzo cz\u0119sto przedstawiaj\u0105 nie tylko pozytywne cechy produktu, cz\u0119\u015b\u0107 argument\u00f3w jest po prostu zmy\u015blona, po to aby przekona\u0107 nas do wi\u0119kszej u\u017cyteczno\u015bci danego produktu. S\u0142owo reklama, cyt. „wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skich s\u0142\u00f3w \u2013 clamor i oznacza krzyczenie do kogo\u015b. Ten krzyk i reklama w jednym nawi\u0105zuj\u0105 do dawnych czas\u00f3w, kiedy to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie potrafi\u0142a czyta\u0107 ani pisa\u0107, wi\u0119c krzykiem nawo\u0142ywali potencjalnych klient\u00f3w, zachwalaj\u0105c swoje towary. <\/p>\n\n\n\n
Perswazja w reklamie polega na tym, i\u017c reklamodawcy chc\u0105 zach\u0119ci\u0107 nas do nabycia konkretnego towaru. S\u0142owo perswazja, cyt. „pochodzi od \u0142aci\u0144skiego persuasio, kt\u00f3re oznacza przekonywanie do okre\u015blonego stanowiska lub zachowania”. Od manipulacji r\u00f3\u017cni j\u0105 to, \u017ce owe nak\u0142anianie odbiorcy, nie b\u0119dzie skutkowa\u0142o szkodliwymi konsekwencjami. <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna wi\u0119c \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, i\u017c perswazja to swoiste argumentowanie po\u0142\u0105czone z warunkami, takimi jak: zgodno\u015b\u0107 z okre\u015blonym \u015bwiatopogl\u0105dem odbiorcy, czy motywacja.
W przypadku manipulacji jej g\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0105 jest nieuczciwo\u015b\u0107 w stosunku do odbiorc\u00f3w. Wykorzystuj\u0119 si\u0119 w tym celu nast\u0119puj\u0105ce techniki, np. ukazuje si\u0119 tylko fragmentaryczny obraz \u015bwiata, manipulacj\u0119 j\u0119zykow\u0105, pos\u0142ugiwanie si\u0119 fa\u0142szywymi wynikami bada\u0144 lub analiz. Reklamodawcy wykorzystuj\u0105c manipulacj\u0119 ukazuj\u0105, cyt. „fa\u0142szywy obraz danej rzeczywisto\u015bci”, by w jak najwi\u0119kszym stopniu uto\u017csamia\u0107 si\u0119 z klientami (M. Hallada, 2019).<\/p>\n\n\n\n
Niestety najbardziej nara\u017cona na manipulacje jest m\u0142odzie\u017c oraz seniorzy. Wynika to z faktu, i\u017c m\u0142ode osoby cz\u0119sto jeszcze nie potrafi\u0105 prawid\u0142owo interpretowa\u0107 dyskurs\u00f3w medialnych, a seniorzy ju\u017c utracili tak\u0105 zdolno\u015b\u0107. \u015awiat przedstawiany w materia\u0142ach dedykowanych tym dw\u00f3m grupom spo\u0142ecznym powo\u0142uje si\u0119 na nietrafione autorytety ze \u015bwiata show-biznesu lub w nieuzasadniony spos\u00f3b \u0142\u0105czy postacie kojarzone z wiar\u0105 i religijno\u015bci\u0105 z wsp\u00f3\u0142czesnymi zjawiskami (tematami, produktami). Skutkuje to negatywnym i wypaczonym obrazem rzeczywisto\u015bci. W konsekwencji np. m\u0142odzi ludzie wci\u0105\u017c wpadaj\u0105 w choroby sfery psychicznej, nie mog\u0105c poradzi\u0107 sobie z faktem, i\u017c wyimaginowany \u015bwiat przedstawiany w reklamach lub portalach spo\u0142eczno\u015bciowych – nie ma nic wsp\u00f3lnego z ich prawdziwym \u017cyciem. Z kolei seniorzy ryzykuj\u0105 zdrowiem i \u017cyciem ufaj\u0105c autorytetom z m\u0142odo\u015bci lub przekazom wykorzystuj\u0105cym ich religijno\u015b\u0107. Wa\u017cne, aby\u015bmy mieli samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c kampanie medialne rz\u0105dz\u0105 si\u0119 ww. mechanizmami. Starajmy si\u0119 kontrolowa\u0107 procesy, kt\u00f3rym zostajemy poddani i wykazujmy cho\u0107 odrobin\u0119 niedowierzania lub wr\u0119cz krytycyzmu. <\/p>\n\n\n\n
Krzysztof Buczkowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ogl\u0105daj\u0105c reklamy w telewizji mam nieodparte wra\u017cenie, \u017ce to one, cierpliwie i z mozo\u0142em, torowa\u0142y drog\u0119, mniejszym i wi\u0119kszym, k\u0142amstwom obecnym ju\u017c dzisiaj w mediach. Zw\u0142aszcza tych elektronicznych. Tak, mam na my\u015bli k\u0142amstwa okre\u015blane mianem fake-news jak i \u0142agodniejsz\u0105 prawd\u0119 \u017cyczeniow\u0105 (post-prawd\u0119), czyli dzisiejsze k\u0142amstwo, kt\u00f3re mo\u017ce jutro sta\u0107 si\u0119 prawd\u0105 – zaiste oryginalna wym\u00f3wka.…<\/p>\n